Σχολικός εκφοβισμός (Bullying): Τι χρειάζεται να γνωρίζουν γονείς, δάσκαλοι και παιδιά

Ο εκφοβισμός ή αλλιώς το επονομαζόμενο Bullying , συμφωνα με την Αγγλική ορολογία (bully=νταής), αναφέρεται στη σωματική και ψυχολογική κακοποίηση ή μείωση των ασθενέστερων ατόμων σε μία ομάδα. Ειναι λανθασμένη η εντύπωση που επικρατεί ότι αποτελεί αποκλειστικά Σχολικό φαινόμενο. Στην πραγματικότητα εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες και σε όλες τις κοινωνικές ομάδες και τα περιβάλλοντα ( στρατό, εργασιακό πλαίσιο, οικογενεια) . Δυστυχώς όμως το Σχολείο, έχει αναγνωριστεί ως το πιο δόκιμο περιβάλλον για να αναπτυχθούν τέτοιου είδους συμπεριφορές.

Τί είναι στην ουσία τo bullying ;

Είναι μία επιθετική συμπεριφορά που εκδηλώνεται σκόπιμα και περιλαμβάνει μία ανισορροπία δύναμης και αντοχής. Πρόκειται για μία επαναλαμβανόμενη τακτική και παίρνει λεκτική, ψυχολογική, σωματική μορφή ή εκδηλώνεται και με συνδυασμό των παραπάνω.

Μια αλλη λανθασμένη αντίληψη που επικρατει είναι πως το φύλο του θυτη παίζει σημαντικό ρόλο. Υπάρχει η τάση να στοχοποιούνται τα αγόρια, λόγω φυσικής δυναμης και υπεροχής. Αλλά την ίδια στιγμή που τα αγόρια μπορεί να εκφοβίσουν άλλους χρησιμοποιώντας τη δύναμή τους, τα κορίτσια συχνά εκφοβίζουν άλλα κορίτσια μέσα από τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Το bullying είναι μέρος του σχολείου πάρα πολλά χρόνια τώρα: ίσως παλαιότερα δεν του διναμε την εκταση και την ταυτότητα που εχει λάβει σήμερα. Ισως βέβαια τα τελευταία έτη να μετρά πολλά περισσότερα θύματα- αποδεκτες πιο ακραίων συμπεριφορών, ίσως η τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημιούργησαν ένα νέο χώρο για bullying,( cyber-bullying) όπου επεκτάθηκε ακόμα περισσότερο το εύρος του.
Όσα κι αν είναι τα ίσως , ένα είναι το σίγουρο: πως ΔΕΝ νοείται εν ετη 2020, με τοσα περιστατικά ως παραδειγματα, με τοση ενημερωση υπερ πρόληψης , με καθε σπιτι και γονεα ενημερο και με κάθε εκπαιδευτικό να δεσμεύεται με τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου τα παιδιά μπορούν να ευδοκιμήσουν, κοινωνικά και εκπαιδευτικά, να εξακολουθούν να μας απασχολούν κρούσματα και να αντιμετωπίζεται το σχολείο ως χώρος αγχους και τρόμου.

Ποιες είναι οι υποχρεώσεις δασκάλων και καθηγητών για να αποτρέψουν το bullying;

– Να κατέχουν τις απαραίτητες γνώσεις και να είναι παρατηρητικοί: Αν και οι δάσκαλοι γνωρίζουν ότι το bullying διαδραματίζεται σε τουαλέτες, παιδικές χαρές, λεωφορεία όπου εκείνοι είναι απόντες, πρέπει να το λάβουν σοβαρά υπ΄όψιν τους. Χρειάζεται να αντιληφθούν ότι με το να το καταδείξουν, δεν κουτσομπολεύουν. Αν ένας δάσκαλος, παρατηρήσει bullying σε μία τάξη, άμεσα πρέπει να παρέμβει για να το σταματήσει, να το καταγράψει και να ενημερώσει τη διοίκηση για να διερευνηθεί περαιτέρω το περιστατικό.
– Να ειδοποιήσουν τους γονείς: μαθητές και γονείς χρειάζεται να είναι μέρος της λύσης και να δημιουργηθούν ομάδες που θα φροντίσουν για την καλλιέργεια της εξάλειψης του εκφοβισμού.
– Να ενημερώσουν αμέσως τον σχολικό ψυχολόγο: (αν υπάρχει) ώστε να φροντίσει με τη σειρά του την ψυχική αποκατάσταση του θύματος και να οριοθετήσει το ζήτημα με τους γονείς και τους δράστες.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς των παιδιών που είναι θύματα του bullying ;

– Παρατηρήστε το παιδί σας για σημάδια που δείχνουν ότι είναι θύμα bullying: Tα παιδιά τις περισσότερες φορές δεν μιλάνε για αυτό. Ενδεικτικά σημάδια bullying είναι: σκισμένα ρούχα, δισταγμός να πάει σχολείο, χαμηλή όρεξη, εφιάλτες, κλάμα ακόμα και ενδείξεις κατάθλιψης και άγχους. Αν καταλάβετε ότι το παιδί σας είναι θύμα bullying, μην του πείτε “θα περάσει” ή “δεν πειράζει”. Μιλήστε μαζί του ανοιχτά για να καταλάβετε τι συμβαίνει στο σχολείο και τι χρειάζεται να κάνετε για να ξεκαθαρίσετε το πεδίο.
– Μάθετε στο παιδί σας πως να χειρίζεται το bullying: Μέχρι να γίνει κάτι από τη διοίκηση του σχολείου και αφού έχει ξεκινήσει η διαδικασία έρευνας εκεί, δείξτε στο παιδί σας πως να χειρίζεται το bullying χωρίς να νιώθει ηττημένος και κατατροπωμένος. Παίξτε σενάρια στο σπίτι και δείξτε του πως να αγνοεί έναν παιδί που εκφοβίζει ή αναπτύσσει συμπεριφορά που αντιγράφει το bullying.
– Βάλτε όρια με την τεχνολογία (cyberbullying): Εκπαιδεύσετε τα παιδιά σας αλλά και τον εαυτό σας για το cyberbullying και ειδικότερα πως να αποφεύγουν να απαντάνε σε απειλητικά ηλεκτρονικά μηνύματα και emails. Κάντε “φίλο” το παιδί σας στα προφίλ που διατηρεί στα κοινωνικα μέσα και βάλτε φίλτρο στον υπολογιστή του. Αν χρειάζεται, κάντε τον ηλεκτρονικό του υπολογιστή, το μοναδικό της οικογένειας και βάλτε τον σε ένα κεντρικό και ορατό σημείο μέσα στο σπίτι. Αν δώσετε κινητό τηλέφωνο στο παιδί, σκεφτείτε καλά αν θα έχει κάμερα. Δώστε του να καταλάβει ότι θα παρακολουθείτε τα μηνύματά του. Φροντίστε να υπάρχει το κινητό πάντα σε εμφανές σημείο και να αποφεύγεται η χρήση του από το παιδί τη νύχτα. Να αναφέρετε τα περιστατικά στο σχολείο και να απευθυνθείτε ακόμα πιο ψηλά, αν η διεύθυνση του σχολείου δεν σας απαντήσει.

Τι χρειάζεται να κάνουν οι γονείς που τα παιδιά τους εμπλέκονται στο bullying;

– Εκπαιδεύστε το παιδί σας για το bullying: Aν το παιδί σας δεν είναι το θύμα , αλλά ο θυτης κι εχει υποπέσει στην αντλιληψη σας η συμπεριφορα του στο σχολειο ή εχετε δεχτεί ενστασεις για αυτό, πάρτε αμεσα θεση. Φροντιστε με παραδείγματα ή ακόμα και υποθετικά σεναρια, να το θέσετε στη θεση του παιδιου που παρενοχλεί, ώστε να του ξυπνήσετε την ενσυναισθηση. Είναι πιθανό το παιδί σας να μην γνωρίζει πόσο επικίνδυνο είναι αυτό που κάνει. Τονίστε του τις νομικές συνέπειες που θα ακολουθησουν.
– Δημιουργήστε ένα αίσθημα ασφάλειας στο σπίτι σας: Τα παιδιά μαθαίνουν τη συμπεριφορά τους από τους γονείς τους. Όταν τα παιδιά εκτίθενται σε μία επιθετική συμπεριφορά ή σε ένα πολύ αυστηρό περιβάλλον στο σπίτι, είναι πιθανό να προχωρήσουν σε bullying στο σχολείο.
– Αναζητήστε σημάδια αυτοεκτίμησης: Τα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση, συχνά εκφοβίζουν άλλους για να νιώθουν τα ίδια καλύτερα. Ακόμα και τα παιδιά που δείχνουν να είναι δημοφιλή μπορούν να υιοθετήσουν παρόμοια συμπεριφορά. Αυτές οι συμπεριφορές χρειάζεται να καταδειχθούν από τους γονείς και να πειθαρχηθούν.

Τι να συμβουλεύσετε το παιδί που πέφτει θύμα βίας και σχολικού εκφοβισμού ;

Να προσπαθήσει να μείνει ψύχραιμο, αν του συμβει κάποιο περιστατικό.
Να μην νιώθει ντροπή και να μιλήσει ανοιχτά για ό,τι συμβαίνει.
Να καταδείξει τους θύτες. Όταν κάτι γνωστοποιείται, παύει να εχει την ιδια ισχυ.

Σε περίπτωση cyberbullying να βγει από το διαδίκτυο και μην μπει ξανά αν πριν δεν έχει μιλήσει με τους γονείς .

Να διαγράψει τους λογαριασμούς των κοινωνικών δικτύων των ατόμων που το εκφοβίζουν. Να αποθηκεύσει μία εικόνα από την οθόνη όταν το εκφοβίζουν, έτσι ώστε να μπορεί να το υποδείξει στους γονείς ή στους καθηγητές ως αποδεικτικό στοιχείο.
Να αποφύγει να βρεθεί σε περιοχές που γνωρίζει ότι μπορεί να του επιτεθούν.
Να μιλήσει σε κάποιο πρόσωπο που εμπιστεύεται: σε εσας τον γονέα, στον δάσκαλο ή έστω σε κάποιον πολύ οικείο συγγενή. Τονίστε του να μην το “κλείσε騔 μέσα του, γιατί θα τυραννιέται περισσότερο.

Το bullying δεν είναι εύκολα ορατό, καθώς τα παιδιά θεωρούν σημάδι προσωπικής αδυναμίας να μιλήσουν για αυτό, ειδικά στους γονείς τους. Oι γονείς χρειάζεται να δημιουργήσουν το κατάλληλο κλίμα για να είναι ασφαλή τα παιδιά να εκφραστούν και ταυτόχρονα να αποτρέψουν σημάδια επιθετικής συμπεριφοράς. Τα σχολικά-εφηβικά χρόνια, μπορούν να στιγματίσουν το παιδί, για αυτό αν δείτε ότι δεν μπορείτε να αντιμετωπίσετε το bullying, απευθυνθείτε άμεσα σε έναν ειδικό.

Κλείνοντας θα ήθελα να αναφερω πως αφορμή για το σημερινό άρθρο αποτελεί το τελευταίο κρούσμα επιθετικότητας, που εχει μονοπωλήσει τα ΜΜΕ τις τελευταιες ημέρες, με αποδέκτη το οχτάχρονο κορίτσι που κλήθηκε στον βωμό αποδοχής των συμμαθητών της να γλείψει μία σχολική τουαλέτα. Και σαν να μην ήταν αρκετός ο εξευτελισμός και ο βιασμός της ψυχής αυτού του παιδιού, που εν τέλει βρίσκει το θάρρος να απευθυνθεί στον δάσκαλο του , έρχεται Αυτός, η αμέλεια του οποίου έδωσε πρόσφορο έδαφος στο να λάβει χώρα το γεγονός, οχι να επιληφθεί του ζητήματος αλλά να ταπεινώσει ακόμα περισσότερο το μικρό κορίτσι, φοβούμενος , όπως εξομολογηθηκε, να μη χασει τη θέση του.

Ούσα πρωτίστως Εκπαιδευτικός , θέλω με το άρθρο μου αυτό να ασκήσω μία δριμεία κριτική σε όλους αυτούς τους “υποτιθέμενους” συναδέλφους που καταλαμβάνοντας μία θέση, επαναπαύονται και τολμούν να αποσιωπούν φαινόμενα και συμπεριφορές που δεν έχουν θέση στον ιερό χώρο του σχολείου. Σε ένα χώρο, όπου τα παιδιά ξεδιπλώνουν την προσωπικότητα τους και αναπτύσσουν το δικό τους εαυτό. Εναν εαυτό που θα τους ακολουθεί μία ολόκληρη ζωή.

Τί θα πεί “Φοβηθηκα μην χάσω τη θέση μου; ” Σκεφτηκες ποτέ, Κύριε και Κυρία, ότι είσαι Ανάξιος να βρίσκεσαι σε αυτή τη θέση , αλλά και σε οποιαδήποτε άλλη , εφόσον έχεις ήδη παραιτηθεί από τη θέση σου ως Ανθρωπος! Σας γράφω εξοργισμένη και λυπάμαι που το λέω , αλλά πιστεύω πως σε κάτι τετοιες περιπτώσεις όπου θίγονται δικαιώματα κι αξιοπρέπειες παιδιών , τραύματα και συντετριμμένες ψυχολογίες που διαμορφώνουν μια ενήλικη ζωή, ο Λογος και η Δικαιοσύνη ανήκει στα χέρια των γονέων..

ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΣΟΦΊΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ -ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ