Μεγαλώνοντας ευγενικούς ανθρώπους…
” Δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη της αληθινής ευγένειας, από αυτή που στηρίζεται βαθιά σε ηθικές αρχές. “Γιόχαν Βόλφγκανγκ Φον Γκέτε
Πόσες φορές βρισκόμενοι σε κοινόχρηστους χώρους, σε εστιατόρια, σε χώρους ψυχαγωγίας ή ακόμα περιμένοντας στην ουρά κάποιου καταστήματος, δεν έχουμε γίνει μάρτυρες κακότροπων παιδιών και δεν αναφερόμαστε απλώς σε συμπεριφορές που αναδεικνύουν ένα κακομαθημένο παιδί, αλλά σε παραδείγματα που χαρακτηρίζονται από έλλειψη στοιχειώδους ευγένειας.
Η ευγένεια στις μέρες μας δεν είναι είδος πολυτελείας αν και δυστυχώς τείνει να θεωρηθεί είδος υπό εξαφάνιση. Ως γονείς ή ως άτομα που ερχόμαστε σε επαφή με παιδιά και κατ’ επέκταση με μελλοντικούς ενήλικες, πρέπει να προσέχουμε την αλληλεπίδρασή μας και το παράδειγμα που εκπέμπουμε. Η ευγένεια και οι καλοί τρόποι ξεκινάνε από το σπίτι. Δεν αρκεί απλώς να λέμε στο παιδί «τι λέμε;» όταν του δίνει κάποιος κάτι ή όταν ζητάει εκείνο κάτι από κάποιον, πρέπει κι εμείς στην καθημερινή μας πρακτική, σε όλα όσα κάνουμε, να προσέχουμε τις λέξεις, το ύφος και γενικά, τους τρόπους μας. Τα παιδιά χαρακτηρίζονται από τη μιμητική τους τάση, δημιουργούν πρότυπα τα οποία και ακολουθούν. Πολλές φορές δεν ακούν τους γονείς τους, γιατί τους αρκεί να τους παρατηρούν και πράττουν.
Οι αρχές που οφείλουν να έχουν διδαχθεί τα παιδιά , μέχρι την ηλικία των 10 ετών , είναι οι εξής βασικές :
«ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ» – «ΠΑΡΑΚΑΛΩ»
Δύο απλές λέξεις που ακούμε όλο και πιο σπάνια στις μέρες μας. Μην τις θεωρούμε ούτε αυτονόητες, ούτε τυπικές, ούτε ασήμαντες αναφοράς ή λεπτομέρεια. Ευχαριστούμε κάποιον όταν μας δίνει κάτι: από μια χαρτοπετσέτα, ένα ποτήρι νερό, έως την παραχώρηση της θέσης του σε ένα χώρο ή ακόμα και μία πληροφορία. Και «παρακαλώ» κάθε φορά που αιτούμαστε κάτι: από την άδεια να κάνουμε αυτό που επιθυμούμε , να ζητήσουμε μια εξυπηρέτηση ή βοήθεια είτε ως απάντηση στο “ευχαριστώ” του συνομιλητή μας, ως ένδειξη κατανόησης της δικής του ευγενικής συμπεριφοράς .
ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ , ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΝΑ… ; »
Τα παιδιά νομίζουν ότι έχουν δικαίωμα για το ο,τιδήποτε, πως όλα τους ανήκουν ή ότι μπορούν να κάνουν τα πάντα. Φυσικά αυτό γνωρίζουμε πως δεν ισχύει, κι ακριβώς το ότι δεν ισχύει είναι κάτι που τα παιδιά οφείλουν να γνωρίζουν από την αρχή της διαπαιδαγώγησής τους . Χωρίς να νιώθουν ότι καταπιέζονται ή ότι η ανατροφή τους χαρακτηρίζεται από ανελευθερία, πρέπει να μάθουν ότι για μερικές πράξεις, για μερικά πράγματα πρέπει να ζητάνε την άδεια για να κάνουν κάτι, να χρησιμοποιήσουν κάτι , κυρίως όταν αυτό δεν είναι δικό τους.
«ΣΥΓΓΝΩΜΗ»
Όλα τα παιδιά έχουν την έμφυτη τάση του εγωκεντρισμού. Θεωρούν ότι όλος ο κόσμος γυρίζει γύρω από τα ίδια και λογικό δεδομένου ότι ο πρώτος “δικός” τους κόσμος (γονείς , αδέρφια, συγγενείς) επικεντρώνεται σε αυτά, πως έχουν πάντα δίκαιο , δεν κάνουν ποτέ λάθος και τις περισσότερες φορές πρέπει να γίνει το δικό τους. Στόχος όμως είναι να μη δημιουργήσουμε παιδιά εγωπαθή και ισχυρογνώμονα, καθώς νεαρά άτομα που εκδηλώνουν έντονα αυτή τη διάθεση, χωρίς εμείς να προσπαθούμε να τους την περιορίσουμε σταδιακά, τείνουν να την εκδηλώνουν και στην ενήλικη ζωή τους, δίχως συχνά να είναι σε θέση να κατανοήσουν την εσφαλμένη συμπεριφορά τους, με αποτέλεσμα έτσι να προκαλούν προβλήματα στις διαπροσωπικές τους σχέσεις . Οφείλουμε λοιπόν να μετριάσουμε εγωισμό τους και να τους μάθουμε από μικρή ηλικία να μη φοβούνται να ζητήσουν “συγγνώμη”, να σκέφτονται και να αξιολογούν το λάθος τους χωρίς να θεωρούν πως είναι δείγμα αδυναμίας ή προσωπικής ήττας, αλλά να το εκλαμβάνουν σαν ένδειξη ωριμότητας και αξιοπρέπειας.
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ…
Μαθαίνουμε στα παιδιά να συστήνονται μόνα τους στα πρόσωπα που γνωρίζουν πρώτη φορά ή σε αυτούς με τους οποίους εμείς τους φέρνουμε σε επαφή. Να παρουσιάζουν τον εαυτό τους χωρίς να ντρέπονται, να δίνουν δυνατή χειραψία και να είναι φιλικοί. Να ρωτούν και να δείχνουν ενδιαφέρον σε μία συζήτηση, να μιλούν και να εκφράζονται μόνα τους όταν κάποιος τους ρωτάει τί κάνουν, με τί ασχολούνται, να χαιρετούνε όταν μπαίνουν σε ένα χώρο ή όταν συναντούν κάποιον τυχαία. Και κυρίως όλα αυτά να τα κάνουν κοιτώντας τον άλλον στα μάτια, μιλώντας καθαρά κι όχι μέσα από τα δόντια τους, δηλώνοντας πιθανή αδιαφορία, αντιπάθεια, βαρεμάρα. Πρέπει να τους εμφυσήσουμε την ικανότητα να είναι κοινωνικοί, όχι υπέρ του δέοντος , αλλά σοβαροί και επικοινωνιακοί για να μπορούν να χτίζουν σχέσεις σωστές κι ωφέλιμες .
ΔΕΝ ΔΙΑΚΟΠΤΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΣΥΝΟΜΙΛΗΤΕΣ…
Ένα παιδί δεν θα μάθει ποτέ να περιμένει να έρθει η σειρά του να μιλήσει, αν δεν το εκπαιδεύσουμε. Τα παιδιά γεννιούνται με την ορμή, τον ενθουσιασμό, την περιέργεια και την ανάγκη να μάθουν τα πάντα και να πουν τη γνώμη τους για τα πάντα… Χωρίς να ανακόψουμε τη φιλομάθεια και το ενδιαφέρον τους, τα εκπαιδεύουμε να μην διακόπτουν όταν μιλάει κάποιος άλλος και δεν τα ενθαρρύνουμε να μιλάνε την ίδια στιγμή που μιλάει κάποιος άλλος. Προσπαθούμε στο σπίτι να εξασκούμε το διάλογο, αλλά και την ικανότητα της ακοής… Αν δεν μάθει να ακούει, δεν θα μάθει και να μην διακόπτει.
ΔΕΝ ΕΚΦΡΑΖΟΥΜΕ ΜΕ ΑΓΕΝΕΙΑ ΤΗ ΓΝΩΜΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΚΑΤΙ Ή ΚΑΠΟΙΟΝ…
Τα παιδιά μεγαλώνοντας επιδιώκουν να κάνουν εξάσκηση των λεκτικών και νοητικών τους δυνατοτήτων. Έτσι προσπαθούν να έχουν γνώμη για τα πάντα και να την εκφράζουν. Πολλές φορές, όμως, μπορεί να εκφράσουν και μια ιδιαίτερα επικριτική ή αρνητική γνώμη για κάποιον/κάτι, μπερδεύοντας κατά κάποιον τρόπο την αλήθεια και την ειλικρίνεια με την αγένεια. Εκπαιδεύουμε τα παιδιά όσο μεγαλώνουν να μάθουν να χρησιμοποιούν σωστά τα όρια της γλώσσας, εξηγώντας πως ο τρόπος που λέμε κάτι κάνει τη διαφορά και ότι χρησιμοποιώντας λανθασμένες εκφράσεις και λέξεις, μπορεί να πληγώσουμε κάποιον ανεπανόρθωτα. Με την ίδια λογική, εμείς οι ίδιοι οφείλουμε να προσέχουμε πώς εκφραζόμαστε για άλλους ανθρώπους και κυρίως να έχουμε την αυτοσυγκράτηση να μη μιλάμε προσβλητικά ή μειονεκτικά για κανέναν, ακόμα κι αν πρόκειται για πρόσωπο που δεν τυγχάνει της απόλυτης εκτίμησης μας.
ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ Ή ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΚΟΣΜΟΥ…
Παιδιά που φωνάζουν, τραβούν τους γονείς τους απότομα, πέφτουν στο πάτωμα όταν δεν γίνεται το δικό τους, μιλούν δυνατά, ζητούν συνέχεια πράγματα σε όποιο χώρο κι αν βρίσκονται, κλαίνε , πετούν πράγματα κάτω, τσιρίζουν Προς επίρρωση των όσων αναφέρθηκαν παραπάνω για την εγωπαθή στάση των παιδιών , είναι και τα παραδείγματα που όλοι λίγο -πολύ έχουμε στο νου μας από εικόνες κακομαθημένων παιδιών σε δημόσιους χώρους, που με την συμπεριφορά τους, μας έκαναν να ενοχληθούμε, να νιώσουμε άβολα για τον γονιό που γίνεται ο δέκτης αυτής τη προσβλητικής ενέργειας και να σκεφτούμε πόσο ασεβές και κακότροπο είναι αυτό το παιδί. Προκειμένου λοιπόν να αποφύγουμε τέτοιου είδους καταστάσεις είναι απαραίτητο να θέσουμε τα όρια και τις προσδοκίες μας απέναντι στο παιδί μας, διευκρινίζοντας πως θα υπάρχουν φορές που θα ακούν το “ναι” , αλλά και φορές που θα ισχύει το “όχι ” στα αιτήματά τους. Οφείλουμε να τονίσουμε πως ο απαιτητικός και προκλητικός τρόπος για να διεκδικήσουν το ο,τιδήποτε, δεν είναι σε καμία περίπτωση αποδεκτός και μπορεί να τους στερήσει και άλλες απολαβές που είχαν διεκδικήσει επιτυχώς μέχρι τότε. Το πιο σημαντικό όμως , για να γίνει αυτό κατανοητό στο παιδί, είναι ο ίδιος ο γονιός να λειτουργήσει ως μοντέλο καλής συμπεριφοράς, προσέχοντας είτε τον τρόπο που ο ίδιος ζητά κάτι από το παιδί του , είτε τον τρόπο με τον οποίο φέρεται κι αλληλεπιδρά με τους άλλους γύρω του.
Πολλά πράγματα κατά τη διάρκεια της μέρας και στη διάδρασή μας με άλλους ανθρώπους θεωρούνται με την επανάληψη ή τη συνήθεια , δεδομένα.
Διατηρήστε την ευγένεια και στα πιο απλά, είναι ο καλύτερος τρόπος για να μεγαλώσετε ευγενικά παιδιά , με καλούς τρόπους και μην ξεχνάμε πως τα παιδιά που μεγαλώνουμε θα είναι οι αυριανοί ενήλικες που θα μας πλαισιώνουν .
