Αδερφική ζήλεια: Συμβουλές για μια αρμονική συνύπαρξη

Η γέννηση ενός δεύτερου παιδιού είναι πάντα ένα ευτυχισμένο γεγονός για όλη την οικογένεια. Ή μήπως δεν είναι έτσι για όλους ;

Το πρωτότοκο παιδί μιας οικογένειας συνήθως αντιλαμβάνεται το μωρό ως εισβολέα στο σπίτι που “κλέβει” την προσοχή, τη φροντίδα και την αγάπη των γονιών του. Για κανένα παιδί δεν είναι εύκολο να δεχτεί τον ερχομό ενός νέου μέλους , καθώς νιώθει πως στερείται της προσοχής των γονιών του και έτσι πολύ συχνά κατακλύζεται από αισθήματα ζήλιας .

Αν σε αυτό προστεθεί η σωματική κούραση των γονιών οι οποίοι φροντίζουν πλέον δύο παιδιά και δεν έχουν πια χρόνο και υπομονή να χειριστούν με προσοχή τις ανάγκες του μεγαλύτερου παιδιού, τότε καταλαβαίνουμε πως ο ερχομός ενός δεύτερου παιδιού μπορεί να αποσυντονίσει την οικογένεια!

ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ

Το παιδί διαισθάνεται την αλλαγή που έρχεται και έτσι τα συναισθήματά του μπορεί να εναλλάσσονται μεταξύ χαράς, ενθουσιασμού, θυμού και άγχους. Η ζήλια πρωτοστατεί μεταξύ των άλλων, με το παιδί να υιοθετεί συμπεριφορές προηγούμενων αναπτυξιακών σταδίων (π.χ. ενούρηση, πιπίλισμα, μωρουδίστικη ομιλία), να γίνεται επιθετικό είτε λεκτικά, είτε σωματικά, να παρουσιάζει διαταραχές στον ύπνο και το φαγητό του, να σημειώνει συχνά ξεσπάσματα οργής, κλάμα, άρνηση φοίτησης στο σχολείο, αλλά και έντονο πείσμα και έλλειψη συνεργασίας με τους γονείς.

Συχνά, με τον ερχομό του δεύτερου παιδιού στην οικογένεια, το πρωτότοκο προσπαθεί, με άσχημες συμπεριφορές ή την προσποίηση αδυναμίας και ασθένειας, να κάνει τους γονείς να ασχοληθούν μαζί του. Σε πολλές περιπτώσεις δε , το παιδί μπορεί με την πρώτη ευκαιρία να προσπαθήσει κρυφά είτε να το χτυπήσει, είτε να του πάρει κάποιο από τα αγαπημένα του παιχνίδια προκαλώντας του εκνευρισμό και αναστάτωση.

ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΩ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ;

1) Ενημερώστε εγκαίρως το παιδί για τη γέννηση του άλλου παιδιού. Οι γονείς είστε τα πρόσωπα που θα πρέπει να αναλάβετε το κομμάτι της ενημέρωσης του πρωτότοκου για τον ερχομό του νέου μέλους της οικογένειας, με αναφορές τόσο στα θετικά, όσο και στα αρνητικά της νέας κατάστασης. Μην προσπαθήσετε να εξιδανικεύσετε την επικείμενη αλλαγή. Παραδεχτείτε πως θα δημιουργηθούν κάποιες δυσκολίες στην καθημερινότητα όλης της οικογένειας, όπως π.χ. κλάματα από το μωρό, αδυναμία αυτοεξυπηρέτησής του, διατάραξη του ρυθμού της καθημερινότητας. Μιλήστε, όμως, και για τα θετικά, όπως ότι σταδιακά το παιδί θα έχει παρέα και κάποιον που θα τον αγαπά και θα τον υποστηρίζει στη ζωή του.

2) Αν απαιτούνται αλλαγές στο δωμάτιο του μεγαλύτερου παιδιού, εμπλέξτε το στη διαδικασία, ώστε να μη νιώσει ότι εκτοπίζεται από τον χώρο του. Ζητήστε τη γνώμη του για αλλαγές όπως η μετακίνηση των επίπλων, τα ρούχα του μωρού και το χρώμα του δωματίου. Καλό είναι οι διαδικασίες αυτές να έχουν λάβει χώρα σταδιακά και πριν τη γέννηση του μωρού.

3)Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, δώστε του τη δυνατότητα να συμμετέχει στη φροντίδα του μωρού. Εφόσον το παιδί δεν δυσανασχετεί με αυτό, κάντε το «βοηθό» σας στο άλλαγμα της πάνας, στο τάισμα ή στο παιχνίδι του μωρού. Σε περίπτωση, όμως, που έχετε την υποψία πως το ζηλεύει υπερβολικά, μην το αφήνετε μόνο μαζί του.

4) Συζητήστε με συγγενείς και φίλους ώστε να μην αναφέρονται μόνο στο μωρό δείχνοντας ενθουσιασμό για αυτό και παραγκωνίζοντας το πρωτότοκο. Καλό θα ήταν, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα, να φέρνουν και κάποιο δωράκι για το μεγάλο αδερφάκι και να μοιράζουν εξίσου την προσοχή τους και στα δύο παιδιά.

5)Αποφύγετε τις συγκρίσεις. Μη συγκρίνετε τα παιδιά μεταξύ τους είτε στα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά, είτε στις συμπεριφορές τους. Τονίστε τη μοναδικότητα του καθενός, καθώς και το ότι η αγάπη των γονέων δεν μοιράζεται, αλλά είναι ανεξάντλητη για κάθε παιδί ξεχωριστά.

6) Ενθαρρύνετε το παιδί να εκφράσει τα πραγματικά του συναισθήματα για το αδερφάκι του. Δείξτε του πως είναι εν μέρει φυσιολογικό να νιώθει και αρνητικά συναισθήματα για το μωρό που θα έρθει. Διαφορετικά, θα πάρει το μήνυμα πως πρέπει οπωσδήποτε από την αρχή να αγαπά το αδερφάκι του, γιατί αλλιώς θα είναι «κακό παιδί» και θα χάσει την αγάπη των γονιών του. Όταν το παιδί δεν εκφράζει αρνητικά συναισθήματα, όπως π.χ. η ζήλια, την απωθεί και στη συνέχεια βιώνει εσωτερική ένταση που δύσκολα μπορεί να διαχειριστεί.

7) Γίνετε καλοί ακροατές. Ακούστε τυχόν ανησυχίες και φόβους του παιδιού σας, κατανοήστε την ανησυχία του και προσπαθήστε να δημιουργήσετε ένα κλίμα ασφάλειας και σταθερότητας. Καλό είναι, να διατηρήσετε όσο το δυνατόν περισσότερο τη ρουτίνα και τις συνήθειες του παιδιού σας, ακόμα και μετά τον ερχομό του δεύτερου παιδιού.

Όπως σε κάθε αλλαγή, έτσι και στον ερχομό του δεύτερου παιδιού, απαιτείται χρόνος προσαρμογής, ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία και να διαμορφωθεί εκ νέου η δυναμική μέσα στην οικογένεια. Αγκαλιάστε τα παιδιά σας με την ίδια ζεστασιά, αφιερώστε ποιοτικό χρόνο στο μεγαλύτερο αδερφάκι, καθησυχάστε το και δείξτε του πολλή αγάπη.

Καθώς το μικρότερο αδερφάκι θα αρχίσει να μεγαλώνει και κατά συνέπεια να ανταποκρίνεται και να αλληλεπιδρά περισσότερο με το μεγαλύτερο παιδί, τότε θα αρχίσουν να υποχωρούν σιγά σιγά τα συναισθήματα ζήλιας. Η αδερφική σχέση μεταξύ τους μέρα τη μέρα θα εδραιώνεται και τα δύο αδέρφια θα αρχίσουν να δένονται και να αποζητούν ο ένας τον άλλον!

ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ Ι. ΣΟΦΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ – ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ