Άγχος αποχωρισμού στα παιδιά
Το άγχος αποχωρισμού είναι μια φυσική φάση ανάπτυξης για πολλά παιδιά. Εμφανίζεται συνήθως όταν τα παιδιά είναι μεταξύ έξι μηνών και τριών ετών και μπορεί να εκδηλωθεί με κλάματα, αναστάτωση και αγωνία όταν αποχωρίζονται τους γονείς τους.
Ωστόσο, η σωστή αντιμετώπιση, ιδίως από τη μητέρα μπορεί να βοηθήσει το παιδί να ξεπεράσει αυτή τη φάση με υγιή τρόπο.
1. Κατανόηση και Αποδοχή του Άγχους
Η πρώτη και πιο σημαντική κίνηση είναι η κατανόηση ότι το άγχος αποχωρισμού είναι φυσιολογικό. Οι μητέρες πρέπει να αποδεχτούν ότι το παιδί τους βιώνει πραγματικό φόβο κι ανασφάλεια όταν υπάρχει μεταξύ τους αποχωρισμός. Αυτό δεν είναι κάτι που θα πρέπει να αγνοηθεί ή να υποτιμηθεί, αλλά ούτε να οδηγήσει τις μητέρες σε πλήρη σύγχυση και πανικό. Είναι μία φυσιολογική εξελικτική διαδικασία και είναι καθολική, μιας και τη βιώνουν όλα τα παιδιά, είτε ευκολότερα είτε δυσκολότερα .
2. Δημιουργία Ασφαλούς Περιβάλλοντος
Η δημιουργία ενός ασφαλούς και σταθερού περιβάλλοντος είναι κρίσιμη. Το παιδί πρέπει να νιώθει ότι μπορεί να βασίζεται στους γονείς του για ασφάλεια και στήριξη. Η σταθερότητα στις καθημερινές συνήθειες και η δημιουργία προβλέψιμων ρουτίνων μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.
3. Σύντομοι και Σταθεροί Αποχαιρετισμοί
Όταν η μητέρα πρέπει να αποχωρήσει, οι αποχαιρετισμοί πρέπει να είναι σύντομοι και σταθεροί. Μια παρατεταμένη αποχώρηση μπορεί να ενισχύσει το άγχος του παιδιού. Αντί να παρατείνει τον αποχαιρετισμό, η μητέρα πρέπει να τον ολοκληρώσει με σταθερότητα και αυτοπεποίθηση. Σε πολλές περιπτώσεις αν το παιδί δεν παραμένει στο σπίτι και πρέπει να μεταβεί στο σχολείο, ιδανικό είναι να το μεταφέρει κάποιος άλλος κι όχι η μητέρα, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος αποφόρτισης κατά τη μετάβαση. Η μητέρα θα ήταν προτιμότερο να το παραλαμβάνει μετά τη λήξη του ωραρίου, ως μία χαρμόσυνη κι ανακουφιστική λήξη της διαδικασίας, έως ότου το παιδί προσαρμοστεί πλήρως .
4. Ενημέρωση και Εξήγηση
Είναι σημαντικό να εξηγούμε στο παιδί τι θα συμβεί. Για παράδειγμα, “Η μαμά θα πάει στη δουλειά κι εσύ στο σχολείο. Θα σε δω το απόγευμα και θα πούμε ο ένας στον άλλον τα νέα μας !” Ή αν το παιδί παραμένει σπίτι “Η μαμά θα πάει στη δουλειά κι εσύ σκέψου πόσο όμορφα θα περάσεις με τη γιαγιά ή την προσωπική σου δασκάλα (σε περίπτωση νταντάς) και ανυπομονώ να μου πεις πόσο διασκεδάσατε το απόγευμα που θα επιστρέψω” .Αυτή η εξήγηση βοηθά το παιδί να καταλάβει ότι ο αποχωρισμός είναι προσωρινός. Αποφύγετε τις εκφράσεις ” θα γυρίσω σύντομα ή σε λίγο ” καθώς τα παιδιά δεν έχουν ακριβή αίσθηση του χρόνου . Χρησιμοποιήστε την ακριβή ορολογία που επιστρέφετε σπίτι πχ το απόγευμα, το βράδυ κλπ.
5. Εξάσκηση Μικρών Αποχωρισμών
Για να βοηθήσουν το παιδί να συνηθίσει τον αποχωρισμό, οι μητέρες μπορούν να εξασκηθούν σε μικρούς, προσωρινούς αποχωρισμούς, προτού το παιδί ξεκινήσει το σχολείο. Ξεκινήστε με λίγα λεπτά την ημέρα (πάτε για ψώνια, για έναν περίπατο) κι αυξήστε σταδιακά τη διάρκεια καθώς το παιδί εξοικειώνεται με την ιδέα.
6. Υποστήριξη των Συναισθημάτων του Παιδιού
Είναι απαραίτητο να δείχνετε κατανόηση και αποδοχή των συναισθημάτων του παιδιού. Αν το παιδί κλαίει ή είναι ανήσυχο, προσπαθήστε να το ηρεμήσετε με λόγια υποστήριξης και στοργής, χωρίς όμως να υπερβάλλετε στις αντιδράσεις σας. Στόχος είναι να κατανοήσει το παιδί , πως αυτή θα είναι η νέα συνθήκη στην οποία θα πρέπει να συνηθίσει . Όσο αποκαρδιωτικό κι αν είναι να βλέπετε το παιδί σας αναστατωμένο, θλιμμένο κι αγχωμένο, προσπαθήστε να φανείτε ψύχραιμοι γιατί τα παιδιά αντιλαμβάνονται τα πάντα και πολλές φορές μπορούν να χειραγωγούν . Να κρατάτε στο πίσω μέρος του μυαλού σας πως κάθε οπισθοχώρηση που κάνετε σήμερα, θα την αντιμετωπίσετε σε χειρότερο βαθμό μεθαύριο. Συν τοις άλλοις, αρκετά παιδιά επιστρέφουν σε προηγούμενα στάδια ανάπτυξης, πχ νυκτερινή ενούρηση, απαίτηση για θηλασμό ενώ έχει διακοπεί, baby talk (μωρουδίστικη διάλεκτο ). Παραμείνετε σταθεροί στο νέο πρόγραμμα και μην ενδώσετε στιγμή από λύπηση ή ενοχές. Δεν βοηθάτε ούτε το παιδί ούτε εσάς να προχωρήσετε. Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα παρατείνετε την διαδικασία , ίσως και με μεγαλύτερες συνέπειες στην πορεία. Ακούγεται σκληρό, αλλά παραμείνετε ανάλγητοι !
7. Προώθηση της Ανεξαρτησίας
Ενθαρρύνετε το παιδί να παίζει μόνο του ή με άλλα παιδιά ή να διατηρεί την ίδια ρουτίνα της εβδομάδος. Η ενίσχυση της ανεξαρτησίας του παιδιού μπορεί να μειώσει το άγχος αποχωρισμού, καθώς μαθαίνει να νιώθει ασφαλές ακόμα και χωρίς την άμεση παρουσία της μητέρας. Δεν χρειάζεται ακόμα και το Σαββατοκύριακο, που ούτως ή άλλως είστε περισσότερο χρόνο μαζί, να τα κάνετε όλα μαζί ! Το παιδί χρειάζεται να μάθει να λειτουργεί χωρίς εσάς, τουλάχιστον σε βασικές, καθημερινές διαδικασίες κι εσείς χρειάζεστε χρόνο για τον εαυτό σας ή και για τους άλλους ανθρώπους στη ζωή σας (σύντροφο , φίλους , οικογένεια). Μην ενθαρρύνετε την απαίτηση του παιδιού να λαμβάνει όλη την προσοχή σας , στους κοινούς χρόνους .
8. Ζητήστε Βοήθεια αν Χρειάζεται
Αν το άγχος αποχωρισμού παρατείνεται ή είναι εξαιρετικά έντονο, μπορεί να είναι χρήσιμο να ζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικού. Ένας παιδοψυχολόγος ή σχολικός ψυχολόγος μπορεί να παράσχει επιπλέον στρατηγικές και στήριξη τόσο για το παιδί όσο και για τους γονείς.
Συμπερασματικά
Εν κατακλείδι , το άγχος αποχωρισμού είναι μια φυσιολογική και προσωρινή φάση της ανάπτυξης που συμβαίνει σε όλα τα παιδιά . Με υπομονή, κατανόηση και κατάλληλες στρατηγικές, οι μητέρες μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να το ξεπεράσουν και να αναπτύξουν υγιείς τρόπους διαχείρισης των συναισθημάτων τους, με την κατάλληλη δόση ψυχραιμίας και “νηφαλιότητας “. Τις περισσότερες φορές αυτό που αντιμετωπίζουμε ως ειδικοί είναι το άγχος του αποχωρισμού από την πλευρά των μητέρων , παρά των ίδιων των παιδιών.
Αγαπητές μανούλες, μην χάνετε το κουράγιο και την ψυχραιμία σας ! Κανένα παιδί δεν παρέμεινε προσκολλημένο ή μη λειτουργικό . Και κυρίως : Μην συγκρίνετε ! Κάθε παιδί έχει διαφορετικούς χρόνους απόκρισης ! Εφαρμόστε τις οδηγίες με συνέπεια και μακροπρόθεσμα θα το αντιληφθείτε κι εσείς. Κάθε αρχή και δύσκολη !
Καλή Σχολική Χρονιά !
ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ Ι. ΣΟΦΙΑ
ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ -ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
